آموزش، علم و دانش، مقالات علمی، نجوم و کیهان شناسی

زمین، خانه ما

تاربام: بیاید خانه خود را بهتر بشناسیم. سیاره زمین (Earth) تنها خانه شناخته شده برای ما و همه گونه های دیگر حیات زمینی در سرتاسر کیهان است. زمین سومین سیاره از خورشید، متراکم ترین سیاره در منظومه شمسی و بزرگترین سیاره از بین 4 سیاره سنگی منظومه شمسی است. از عمر این سیاره حدود 4.5 میلیارد سال می گذرد و اولین گونه های حیات حدود 3.5 میلیارد سال پیش بر روی آن پدیدار شدند. از آن زمان تا کنون میلیارد ها گونه حیات که تعداد زیادی از آنها نیز منقرض شده اند، بر روی این سیاره زندگی کرده اند. انسان یکی از این گونه ها است که در حال حاضر جمعیت به حدود 7.3 میلیارد نفر می رسد.

تصویر سیاره زمین

تصویر زمین از دید آپولو 17 در سال 1972

زندگی در این سیاره از اقیانوس ها شروع شد و هم اکنون 71 درصد از سطح آن را آب تشکیل می دهد که حدود 97.5 درصد از آن را آب شور و تنها 2.5 درصد از آن را آب شیرین تشکیل داده اند. همچنین 69 درصد از این مقدار آب شیرین به صورت یخ و برف در دو قطب و کوهستان های زمین قرار دارد؛ حدود 30 درصد از آن هم در سفره های زیر زمینی مدفون شده است و تنها 1 درصد از آن در اختیار ما است که از این یک درصد هم تنها بخش کوچکی می تواند مورد استفاده ما قرار بگیرد.

این سیاره که دمای سطح آن در محدوده 90 درجه زیر صفر تا 70 درجه بالای صفر متغیر است، در فاصله 150 میلیون کیلومتری از ستاره خود، خورشید قرار دارد و گرما و انرژی لازم برای بستر حیات را از این ستاره دریافت می کند. زمین با سرعت 29.8 کیلومتر بر ثانیه به دور خورشید در حال چرخش است؛ یک دور کامل این گردش که سال زمینی نام دارد حدود 365.26 روز زمینی طول می کشد؛ یک روز زمینی نیز واحد زمان یک دور گردش زمین به دور خودش است با سرعت 0.5 کیلومتر بر ثانیه اتفاق می افتد. حرکت زمین به دور خورشید، باعث ایجاد فصل ها می شود؛ چرا که محور گردش زمین نسبت به خط عمود بر صفحه گردش آن 23.4 درجه انحراف دارد و همین انحراف باعث به وجود آمدن گردش فصل ها می شود.

زمین دارای یک قمر طبیعی به نام ماه (Moon) است که از زمان آغاز تولد زمین همراه آن بوده است و هم اکنون در فاصله 340 هزار کیلومتر از زمین در حال چرخش به دور این سیاره است. ماه باعث ایجاد جزر و مد در اقیانوس ها و پایداری زاویه انجراف محور زمین می شود.

تصویر

تصویری از ماه کامل از زمین – اعتبار عکس: ناسا

زمین دارای یک میدان مغناطیسی نامرئی است که از امواج انرژی های مضر خورشیدی را منحرف می کند. این میدان مغناطیسی به خاطر وجود هسته زمین به وجود آمده است.

تصویر میدان مغناطیسی زمین

نمایی از میدان مغناطیسی زمین

ساختار کره زمین که قطر آن در حدود 12000 کیلومتر است، از یک هسته درونی جامد و یک هسته بیرونی گدازه ای که به دور هسته درونی در حال چرخش است، گوشته، پوسته و یک لایه گازی به نام اتمسفر ساخته شده است که همه اینها عناصر فراوانی را شامل می شوند. بر روی پوسته زمین انواه زمین ها، کوهستان ها، دریاها، جنگل ها و … وجود دارد. بلندترین نقطه در پوسته زمین قله اورست با حدود 9 کیلومتر ارتفاع نسبت به سطح دریا و ژرف ترین قسمت آن گودال ماریانا با حدود 11 کیلومتر عمق پایین تر از سطح دریا است. ضخامت کل پوسته زمین 35 کیلومتر است.

تصویر ساختار لایه های زمین

ساختار لایه های زمین

جو زمین نیز ناحیه ای است متشکل از انواع گاز ها که دور تا دور این سیاره را احاطه کرده است. این جو یا اتمسفر از پنج لایه اصلی تروپوسفر، استراتوسفر، مزوسفر، ترموسفر و اگزوسفر ساخته شده است که مجموع اینها از سطح زمین تا ارتفاع حدود 10000 کیلومتری ادامه دارد. تروپوسفر که 75 درصد از کل جرم جو زمین را تشکیل می دهد پایین ترین قسمت از جو زمین است که تا ارتفاع 12 کیلومتری ادامه دارد که شامل بخار آب و هوای زمین است. بعد از استراتوسفر تا فاصله 50 کیلومتری ادامه دارد و لایه اوزون که از ما در برابر اشعه های خطرناک نور خورشید محافظت می کند در آن قرار دارد.  بعد از آن مزوسفر تا 80 کیلومتری ادامه دارد که سرد ترین ناحیه زمین با دمای 90 درجه زیر صفر شناخته می شود و بیشترین شهاب سنگ ها در آن وارد و تبخیر می شوند. بعد از مزوسفر، ترموسفر قرار دارد که تا ارتفاع 800 کیلومتری قرار ادامه پیدا می کند و شفق قطبی در آن اتفاق می افتد. و سپس اگزوسفر که تا حدود 10000 کیلومتری زمین ادامه پیدا می کند که هوا در این قسمت بسیار رقیق است و تقریبا شبیه به خلا است. بسیاری از ماهواره ها در این لایه قرار دارند و بعد از آن دیگر هیچ خبری از جو زمین نیست.

تصویر لایه های جو زمین

لایه های جو زمین

پیدایش زمین

چندین میلیارد سال پیش یک ابر گازی عظیم از باقیمانده ستاره های مرده بر جای مانده بود، شروع به متراکم شدن کرد و یک هسته مرکزی به نام خورشید را تشکیل داد. ذرات باقیمانده آن نیز پس از متراکم شدن سیارات را به وجود آوردند و به این ترتیب منظومه شمسی ما به وجود آمد. یکی از این سیارات زمین است. این سیاره داغ و مذاب دائما در معرض برخورد انواع سنگ ها و سیارک های آسمانی بود. ماه، از باقیمانده های برخورد یکی از این سیارک های بزرگ به زمین بوجود آمد. زمین در آن زمان تنها سیاره ای سوزان و گداخته بود و پس از گذشت چندین میلیون سال با پایین تر آمدن دما، آب موجود در آن توانست به سطح آن راه پیدا کند و شروع به تبخیر شدن و ایجاد ابر ها و پس از آن بارش های متراکم کرد. این چرخه میلیون ها سال ادامه داشت و با سرد تر شدن زمین آب توانست به شکل مایع بر روی سطح آن باقی بماند.

تصویر تولد منظومه شمسی

پس از میلیون ها سال با سردتر شدن دمای زمین، پوسته ای نازک بر روی سطح آن تشکیل شد که اقیانوس ها، گاز ها، و سپس انواع خشکی ها در آن پدیدار شد. بین 3.5 تا 3.8 میلیارد سال پیش اولین گونه های حیات در این سیاره نمایان شد و با تکامل آن طیف گسترده ای از انواع حیات روی آن بوجود آمد.

زمین، این سیاره زیبا که از فضا مانند یک سنگ مرمر آبی با ابر های سفید و رنگ های قهوه ای، زرد و سبز به نظر می رسد، تنها جایگاه شناخته شده برای حیات ما است که باید با مطالعه بیشتر در مورد آن بتوانیم آن را تا مدت بیشتری برای خود نگه داریم.


تهیه و تنظیم: خانه علم و دانش صونا

منابع: wikipedia, wikipedia, wikipedia, wikipedia, nasa

درباره نویسنده

محمدرضا

صونا هستم؛ دانشجوی رشته کامپیوتر گرایش نرم افزار و علاقمند به علم نجوم و کیهان شناسی. هر گونه استفاده از این مطلب بدون ذکر نام "خانه علم و دانش تاربام" و لینک به این مطلب، غیر قانونی و از لحاظ اخلاقی غیر انسانی می باشد. لطفا به "علم" و حقوق مولف احترام بگذارید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *